Oliwa z Oliwek - Przepisy - Gotowanie - Kulinaria

Uprawa drzewa oliwnego i pozyskiwanie oliwy z jego owoców sięga czwartego tysiąclecia przed naszą erą. Głównym obszarem, na którym rosły, były ziemie basenu Morza Śródziemnego. Długie i gorące lato oraz łagodna zima sprawiały, że oliwki były uprawiane tam na szeroką skalę. Od czasów starożytności stanowiły jeden z najważniejszych składników codziennego pożywienia. Przechowywane w wielkich, pękatych amforach, były prawdziwym skarbem królów. Nic dziwnego, że już w tak odległych czasach oliwa z oliwek stanowiła tak ważny przedmiot handlu – zarówno importu, jak i eksportu.

Najstarsze znalezione ślady obecności oliwy z oliwek pochodzą z Krety. Znalezione amfory liczą sobie ok. 4500 lat p.n.e. i służyły do przechowywania „złotego płynu”. Ponadto odnaleziono także gliniane tabliczki, zapełnione informacjami o sposobach uprawy oliwek, jej przetwórstwa i handlu. Około 1500 r. p.n.e. w całym basenie Morza Śródziemnego istniały już samodzielne obszary uprawy drzewa oliwnego. Około 800 r. pn.e. Grecy sprowadzili drzewo oliwne na Sycylię i dalej na Zachód aż do Tunezji i Hiszpanii.

Do dawnego Egiptu drzewo oliwne trafiło dość późno bo dopiero w XVI w. p.n.e., ale szybko zyskało sobie popularność i wysoką rangę, także religijną. Przez długi okres oliwa z oliwek była składana w ofierze bogom. Jednak starożytni używali oliwy z oliwek nie tylko jako element sakralny, czy spożywczy, ale także kosmetyczny, oświetleniowy i leczniczy. Myli się i kąpali nacierając oliwą, a także używali jej do lampek oliwnych, by oświetlać pomieszczenia. Oliwa już wówczas znalazła zastosowanie jako lekarstwo, które leczyło wszystkie dolegliwości. Często też służyła jako smar podczas stawiania wielkich budowli. Egipcjanie byli prawdziwymi rekordzistami w dziedzinie wymyślania nowych zastosowań oliwy.

W okresie średniowiecza oliwa z oliwek była już popularna w całej Europie, ale na jej spożywanie mogli sobie pozwolić jedynie najbogatsi. Dla pospólstwa był olej rzepakowy lub wołowy łój. Do Polski oliwa trafiła wraz z nadejściem chrześcijaństwa, ale nie była jedzona, służyła jedynie podczas liturgii jako element sakralny.

Do Ameryki sadzonki drzew oliwnych przypłynęły na hiszpańskich statkach. Przyjęła się tam bardzo dobrze i także szybko stała się lubiana oraz ceniona. Od tego momentu nastąpił również spory postęp w technice uprawy i tłoczenia oliwek. Znacznie poprawiła się jakość uzyskiwanej oliwy, dzięki wynalezieniu maszyn, które pozwoliły na skrócenie czasu produkcji.

Dziś oliwa z oliwek jest znana i spożywana na całym świecie. Wszyscy doceniają jej niepowtarzalny smak i ogromny wpływ na zdrowie. Dzięki licznym badaniom genetycznym istnieje obecnie ogromna liczba odmian oliwek, dzięki którym można uzyskać jeszcze więcej, jeszcze lepszej oliwy. Obecnie olej wyrabia się nie tylko z oliwek, ale także z innych, licznych roślin. Oleje roślinne są dziś w dużej mierze wykorzystywane zarówno w przemyśle technologicznym, jak i spożywczym. Warto o oliwach pamiętać, kiedy zabieramy się za przyrządzanie codziennych potraw.