Historia Ryżu - Ryż - Kulinaria

Dokładne pochodzenie ryżu nie jest znane, nie wiadomo też kiedy stał się elementem ludzkiej diety. Najprawdopodobniej pierwotnie rósł na terenach dzisiejszych Indii - badania archeologiczne potwierdzają tą teorię. Wiadomo na pewno, że popularność ryżu już w tak odległych czasach szybko rosła i ziarno to stało się znane nie tylko w południowo-zachodniej części Azji, ale także w innych rejonach świata.

W trakcie wykopalisk na terenie Korei archeolodzy odnaleźli naczynia pokryte rysunkami, będącymi wizerunkami ziarenek ryżu. Naczynia są datowane na ok. 4000 lat p.n.e. Innym dowodem na to, iż ryż pochodzi z terenów Azji, jest fakt istnienia zapisków indyjskich o ryżu i jednocześnie całkowite milczenie na ten temat Biblii – co oznacza, że Żydzi ryżu nie znali.

Istnieje także całkiem słuszna teoria, iż pierwotnie na świecie były dwa obszary dziko rosnącego ryżu – w Azji i Ameryce Północnej. Tam, na terenach Ameryki, gdzie ponoć rósł od zawsze był prawdziwym skarbem Indian. Na zbiór dzikiego ryżu wypływali łódkami, by mógł być włączony w skład codziennej diety. Jednak, aż do momentu odkrycia Ameryki, ryż uprawny nie był tam znany. Zatem obecność ryżu na innych kontynentach zawdzięczamy raczej azjatyckiej odmianie ryżu.

Ryż już 5000 lat p.n.e. Był głównym pożywieniem Chińczyków, którzy na szeroką skalę hodowali go na poletkach w dolinie rzeki Jangcy. Z czasem popularność ryżu sięgała dalszych terenów niż obszar Azji. W V w. p.n.e. ryż dotarł do Persji i Mezopotamii, głównie dzięki kontaktom dyplomatycznym i handlowym Dariusza I z Chinami i Indiami.

Przez następne 200 lat ryż zdążył zyskać sławę w starożytnym Egipcie i Syrii. Starożytni Grecy, poznali ryż w IV w. p.n.e. dzięki wyprawie Aleksandra Wielkiego do Indii. Ponoć z tej wyprawy miał powrócić m.in. z workami ryżu. Grecy szybko przystosowali uprawę ryżu do własnej ziemi. I już w I w. p.n.e. zauważyli leczniczy wpływ wody ryżowej i samego ryżu na zaburzenia jelit i układu pokarmowego.

Przez kolejne stulecia ryż stawał się elementem pożywienia na coraz szerszych obszarach Afryki północnej. Wreszcie dotarł także do Maurytanii (dzisiejszej Algierii), a stamtąd dzięki podbojom półwyspu Iberyjskiego przez Maurów dostał się do Hiszpanii. I tam na terenach Andaluzji już od 711 roku. n.e. uprawiany jest ryż na starannie zorganizowanych ryżowiskach. Co ciekawe, za ich przykładem Portugalia poszła dopiero w XV w.

Dzięki Hiszpanom ryż dotarł w XIII w. także do Rzymu, ale z racji kosztownego transportu, był tam niezwykle drogim elementem pożywienia, na który mogli sobie pozwolić jedynie najbogatsi. Wielu uczonych włoskich wraz z książętami Visconti z Mediolanu żywo interesowali się uprawą ryżu, ale rozwinąć uprawę udało się dopiero ich następcom – Galeazzo Sforzy i jego bratu, którzy założyli pola ryżowe w delcie Padu.

Pomimo, iż od zawsze w Ameryce Północnej znany był dziki ryż, to dopiero w XVI w. w Ameryce Południowej zaczęła się regularna jego uprawa. Szybko też zyskał rangę podstawowej uprawy. Ekspansję ryżu na pozostałe kraje przyhamowała epidemia malarii, która szerzyła się i powodowała spustoszenia wśród robotników rolnych na terenie wszystkich upraw – zarówno tych we Włoszech, jak i tych w Ameryce. Prawdopodobnie ten fakt stał się przyczyną, dla której ryż nie zagościł tak entuzjastycznie w krajach Europy północnej, które wolały zostać przy tradycyjnej uprawie zbóż i ziemniaków. Silnie nawadnianie pola ryżowe były, jak wówczas uważano, siedliskiem chorób.

Na szczęście kultura uprawy ryżu nie została nigdy przerwana w Chinach. Dzięki czemu dziś ryż jest tam ważnym symbolem kultury chińskiej, sięgającej najdawniejszych tysiącleci. Chiny obecnie są głównym i największym eksporterem ryżu na cały świat. Obecna wiedza botaniczna i technologiczna pozwoliła na stworzenie ok. 8000 gatunków ryżu o różnym kolorze i smaku. Dzięki rozwojowi nauk jest on także zdrowszy a ryżowiska nie są już źródłem wszelkich epidemii. Dziś na półce w sklepie możemy sięgnąć po dowolny rodzaj ryżu i zjeść go jako danie przyrządzone na ostro lub na słodko.