Pomidor - Warzywa - Kulinaria

Powszechnie wszystkim znany pomidor jadalny pochodzi południowoamerykańskich Andów. W ciągu trwania wieloletnich wędrówek ludów został szybko rozpowszechniony dalej na północ. Początkowo pomidor był wielkości wiśni, dopiero Majowie i Aztekowie wyhodowali z niego owoc o znacznie większych rozmiarach. Obserwując ten proces mówili o nim „tomana”, czyli „puchnie”. Od tego spostrzeżenia zapewne wzięły się kolejne określenia „xictomatl”, a później „tomatl”, które Majowie i Aztekowie używali, wskazując na pomidora. Do dziś w wielu językach pomidor nosi nazwę „tomato”, „tomate” lub podobnie.

Ten „spuchnięty” owoc trafił do Europy, oczywiście, dopiero po podróżach Kolumba do Ameryki. Ale już w XVI w. pomidory były hodowane we Włoszech, a potem i w innych krajach europejskich. Zaskakujący jest fakt, iż początkowo nikt nie chciał ich jeść, a winę za to ponosiła plotka, jakoby owoc ten powodował niebezpieczny szał miłosny lub był trucizną. Zapewne stąd wzięły się europejskie określenia na pomidora, jak np. „jabłko miłości” lub „rajskie jabłko”. Na szczęście szybko doceniono smak i możliwości kulinarne, które daje pomidor i w XIX w. dotarł także do Polski, choć tak naprawdę stał się stałym elementem jadłospisu dopiero po pierwszej wojnie światowej.

Odmiany pomidora
Jak wiadomo pomidor pomidorowi nierówny. Na straganie możemy kupić aż kilka odmian pomidorów. Odmiany mięsiste o okrągłym kształcie, żeberkowatej powierzchni, o masie ok. 50-120 g są najlepsze do kanapek, sosów i zup. Odmiany o jajowatym kształcie i intensywnym zapachu są idealne do sałatek i także na marynaty, ponieważ nie rozgotowują się na miazgę i przy tym nie tracą cennego pomidorowego zapachu. Odmiana ostatnio bardzo modna, to odmiana pomidorów koktajlowych (in. Cherry) o bardzo małych i okrągłych kształtach. Są dość soczyste i bardzo aromatyczne. Najlepiej nadają się do jedzenia w całości, np. w sałatkach, przystawkach, szaszłykach warzywnych, koreczkach itp. Niestety bardzo rzadko zdarzają się pomidory o innych, nietypowych kolorach, np. zielone lub żółte. Niewątpliwie są prawdziwym skarbem, jeśli chcemy ożywić sałatkę lub jakieś danie oryginalnymi kolorami. Zatem, jeśli tylko jest okazja, warto je kupić.

Dla zdrowia i sylwetki
Te pospolite, jakby się wydawało, owoce, mają bardzo niepospolite właściwości lecznicze. Poza obfitością witaminy A i C, zawierają także spore ilości potasu i przy tym mają bardzo niską wartość energetyczną. Dlatego polecane są osobom, które chciałyby „odrobinę” zeszczupleć. To, oczywiście, nie koniec dobroczynnych właściwości pomidora. Szczególnie istotny jest zawarty w nich karoten i likopen, oba wskazują silne działanie antyoksydacyjne. Co tłumaczyłoby wyniki badań, ujawniające fakt, iż osoby, które często jadły pomidory są aż o 40% mniej narażone na raka niż osoby, które ich unikały. Wspomniany likopen zapobiega nie tylko rozwojowi nowotworów, ale także wielu chorób układu krążenia.

Jak kupować i jak przechowywać?
Kupując pomidory należy zwrócić uwagę na to, czy są jędrne i nieuszkodzone. Jeśli zamierzamy spożytkować je w kuchni od razu, wybierajmy tylko te, które są całkowicie dojrzałe, ponieważ surowe, lekko zielone pomidory są trujące ze względu na obecność solaniny, która dopiero w procesie dojrzewania całkowicie się wytraca. Niedojrzałe pomidory możemy kupić tylko, jeśli planujemy wykorzystać je dopiero za kilka dni. Takie pomidory, które będziemy trzymać rozłożone na ściereczce kuchennej w temperaturze 22-27 st. C. jeszcze dojrzeją. Ale Uwaga! Jeśli pomidory były przedtem przechowywane w temperaturze poniżej 10 st. C. to z pewnością już nigdy nie dojrzeją. Dojrzałe pomidory najlepiej przechowywać w suchym miejscu, gdzie panuje temperatura ok. 14 st. C. W takich warunkach można przechowywać je nawet 1-2 tygodnie.

Pomidory okrągłe (globe)

To klasyczna i najbardziej popularna odmiana pomidora. Czy z ogródka, czy ze szklarni, charakteryzuje się stosunkowo wysoką kwasowością i wodnistym miąższem z bardzo dużą ilością pestek.

Pomidory gałązkowe

Rosną w grupach na jednej gałązce i są mniejsze od tych rosnących na gałązkach pojedynczo. Są za to słodsze i bardziej aromatyczne. Nie mają też tylu pestek.

Pomidory koktajlowe

Maleńkie pomidory koktajlowe, zwane także "czereśniowymi", są przeważnie czerwone i okrągłe, ale zdarzają sie też żółte i pomarańczowe, a także lekko podłużne. Większość z nich jest bardzo słodka, soczysta i aromatyczna. Najlepiej jeść je na surowo. Doskonałe jako składnik sałatek. Są wyjątkowo dekoracyjne.

Pomidory zielone

Niedojrzałe pomidory mają kolor zielony i w postaci surowej zawierają trujące alkaloidy, dlatego bezwzględnie nie można ich spożywać bez wcześniejszej obróbki. Doskonale nadają sie do smażonych sosów i przetworów.

Pomidory pomarańczowe

Większość odmian pomidorów występuje także w kolorze pomarańczowym. Takie pomidory mają przeważnie twardsze skórki i dlatego można je dłużej przechowywać. Świetnie nadają się do sałatek i do dekoracji dań.

Pomidory typu Beef (Beefsteak)

Są bardzo duże, czerwone i przeważnie żebrowane. Najlepsze są świeże, w sałatkach. Można je także kroić w duże plastry i smażyć w panierce. Wybornie smakują skropione oliwą i posypane bazylią. Można ich także używać do przetwórów. Raczej nie nadają się do robienia sosów.

San Marzano

Pomidory San Marzano pochodzą z włoskiego regionu Campania i rosną w niespotykanych warunkach, a niezbędnym elementem ich uprawy jest gleba pochodzenia wulkanicznego. Pomidory mają charakterystyczny podłużny kształt i głęboką czerwoną barwę. Są odmianą pomidorów gruntowych. Wykorzystuje się je do aromatycznych sosów, a także do suszenia i marynowania.

Tomatillo

Te pochodzące z Meksyku owoce właściwie to nie mają, może poza nazwą, nic wspólnego z pomidorami. Smakują zupełnie inaczej, bo są cierpkie i kwaśne. Występują jako żółte, zielone i fioletowe, w większości nieduże, ale o różnych kształtach. Doskonale nadają się na meksykańską salsę lub jako dodatek do mięs czy ryb. Można je także dodawać do sałatek. Świetnie smakują marynowane.